Jak wyglądała praca w bibliotece im. Łopacińskiego?

Wzdłuż jednej ze ścian ciągnie się szafa, w której mieści się biblioteka podręczna. Są tam książki najrozmaitsze: encyklopedie, historie literatury powszechnej i literatury polskiej, słowniki wszystkich języków, geografie, książki z dziedziny gospodarczej i społecznej. Półki z katalogami zajmują sąsiednią ścianę. Szeptem, aby nie przeszkadzać czytającym i uczącym się, porozumiewa się czytelnik z bibliotekarkami, które pomagają mu odnaleźć w katalogu i dostarczają mu potrzebnej książki. Wstęp do biblioteki jest bezpłatny.

O trudnych początkach Biblioteki przeczytasz [TUTAJ]

W bibliotece widać przeważnie uczącą się młodzież uniwersytecką. Na niektórych stolikach całe stosy książek, kartki papieru pokryte notatkami. Nad książkami pochylone, skupione, młode twarze. Przed oczyma staje inna biblioteka — biblioteka publiczna w Warszawie. Biblioteka, z którą łączy się tyle wspomnień studenckich. Tyle tradycji, przez którą przeszły liczne pokolenia uczących się i dokształcających się. Biblioteka, która została zamknięta i rozgrabiona przez niemieckich wandalów.

Niemcy po wkroczeniu do Lublina zamykają wszystkie biblioteki, między innymi Bibliotekę Publiczną. Po pewnym czasie do składów biblioteki, w których leżą w nieładzie zapomniane książki, Niemcy zaczynają zwozić stosy książek z innych bibliotek: z biblioteki uniwersyteckiej, Bobolanów i wielu innych bibliotek z różnych miejscowości terenów okupowanych. Ogółem znalazły się w tych składach książki z kilkunastu bibliotek. Niemcy zdążyli zniszczyć i wywieźć tylko część książek. Dzięki szybkiej ich ucieczce udało się uratować bibliotekę.

Biblioteka im. Łopacińskiego przy ówczesnym ubóstwie zasobu książek naszego społeczeństwa była bezcennym źródłem, z którego czerpał informacje i pomoc cały Lublin. Dzięki subsydiom finansowym Ministerstwa Oświaty i dzięki ofiarnej pracy bibliotekarzy została ona wkrótce uruchomiona po wyjściu Niemców z miasta.

W 1945 r. nastręczały się przy tym duże trudności, duże braki. Polscy pracownicy podczas okupacji niemieckiej masowo wynosili książki. Wtedy mogło to być słuszne — nazywało się to ratowaniem książek. Ale… książki te rozpłynęły się po mieście i jak to zwykle bywa z książkami — nie wróciły.

Chodzi tu przede wszystkim o polskich klasyków. Brak ich było w bibliotece zupełnie. Tkwiły wtedy prawdopodobnie na zakurzonych półkach w lubelskich mieszkaniach. A w bibliotece książki te były tak bardzo potrzebne. Upominała się o nie młodzież, pozbawiona ich nieraz przez długie lata.

Prócz braku książek, które "odpłynęły" lub zostały przez okupanta zniszczone albo zagrabione, biblioteka miała brak zasadniczy — przeważa w niej literatura stara, przedwojenna i brak książek z dziedziny społecznej, książek, które w nowej, "demokratycznej" Polsce odegrają dużą rolę, które nowej, zdemokratyzowanej nauce były bardzo potrzebne. Dlatego placówka dostawała subsydia z Ministerstwa Oświaty na zakup nowych woluminów.

W bibliotece pracowało wtedy 13 osób. Praca ich zarówno wówczas, jak i współcześnie jest ważna i cenna, jednak nie wszystko było tak, jak być powinno. Na przykład była ostra dyskusja, jakiemu ministerstwu w nowej Polsce miały podlegać biblioteki — Min. Oświaty, Min. Kultury i Sztuki, czy Min. Informacji. Subsydia były niskie, a pracowników było za mało. Niskie wynagrodzenia i brak stołówki musiały potęgować niepokoje. Ale też nie oszukujmy się, w okresie tuż powojennym nikomu, żadnej instytucji nie było łatwo, a co już mówić o zwykłym szarym człowieku.