Ich łączną objętość szacowano na około 1300 metrów sześciennych. Wtedy zapadła decyzja, by szczątki przewieźć na teren byłego obozu i usypać z nich kopiec pamięci.
Na polach wsi Dziesiąta, leżącej wówczas na obrzeżach Lublina, przez kilka lat po zakończeniu wojny znajdowały się ogromne ilości popiołów i fragmentów kości ludzi zamordowanych w niemieckim obozie koncentracyjnym na Majdanku.
O sprawie pisał w 1947 roku "Sztandar Ludu". Według gazety szczątki zgromadzone były w jedenastu hałdach, których łączną objętość oceniano na około 1300 metrów sześciennych.
W prasowej notatce podano również, że Niemcy zamierzali wykorzystać popioły jako nawóz sztuczny, ale plan ten nie został zrealizowany. Gazeta nie wyjaśniała jednak, na podstawie jakich dokumentów lub relacji ustalono ten zamiar.
W 1947 roku odbyło się zebranie, podczas którego zdecydowano o przewiezieniu szczątków na teren byłego obozu. Popioły i fragmenty kości miały zostać złożone w odpowiednio zabezpieczonym kopcu, usypanym na wzniesieniu w pobliżu krematorium.
Ze względu na ilość zgromadzonych szczątków przewidywano, że kopiec osiągnie wysokość kilkunastu metrów. W akcji miało uczestniczyć społeczeństwo, a szczególną rolę przypisywano młodzieży.
Plan został zrealizowany jeszcze w 1947 roku. Zebrane z pól Dziesiątej prochy i szczątki umieszczono na terenie byłego obozu. Nie było to jednak jeszcze Mauzoleum w obecnej formie.
Monumentalny Pomnik Walki i Męczeństwa na Majdanku, którego częścią jest Mauzoleum, powstał dopiero w 1969 roku według projektu Wiktora Tołkina. W jego wnętrzu znalazły się prochy ofiar złożone wcześniej w powojennym kopcu.
Historia jedenastu hałd na Dziesiątej pokazuje, że ślady zbrodni dokonanych na Majdanku znajdowały się także poza ogrodzeniem obozu. Decyzja z 1947 roku stała się jednym z pierwszych etapów tworzenia miejsca pamięci, które obecnie należy do najważniejszych pomników poświęconych ofiarom niemieckiej okupacji.
Źródło:
Sztandar Ludu : pismo Polskiej Partii Robotniczej, 1947, R. 3, nr 87
